Makaleler > AKTÜERYA HESAPLAMALARI

AKTÜERYA HESAPLAMALARI

AKTÜERYA NEDİR?

Matematiksel ve istatistiksel yöntemler kullanarak sigorta, finans ve benzeri iş kollarına uygun risk modellerinin geliştirilmesi ve uygulanmasında öne çıkan bir bilim dalıdır.

 

AKTÜERYA HESAPLAMALARI NEDİR?

Aktüer hesaplamaları genelde bir kaza, hastalık veya ölüm nedeni ile meydana gelen zararın, zarar gören kişi hayatta ise kendisi ile ilgili; eğer hayatta değilse destekte bulunduğu kişilerin zararının tespiti ile ilgili yapılan zarar tespit hesaplamalarıdır.

 

AKTÜER KİMDİR?

Aktüerya, yatırım, istatistik, matematik, finansman ve demografi konularında çeşitli bilimsel teoriler kullanarak prim, karşılık ve yatırım getirilerini hesaplayan, her türlü tarife, tablo ve teknik esasları hazırlayan, geleceğe yönelik teknik ve finansal tahminler yapan, olası riskleri belirleyen, bunların olumsuz etkilerini önleyici tedbirlere ilişkin tavsiyelerde bulunan ve Müsteşarlık nezdinde aktüerler için tutulan sicile kayıtlı kişilerdir.

 

TÜRKİYE’DE AKTÜER UNVANINI ALMANIN ŞARTLARI NELERDİR?

Türkiye’de aktüer unvanını almak Hazine Müsteşarlığı’nca belirlenen şartların sağlanması ile mümkündür. Aday kişilerde olması gereken temel nitelikler;

  • Kişilerin lisans derecesine sahip olmaları,
  • Taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar dahi süreli hapis veya sigortacılık mevzuatına aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya birden fazla adlî para cezasına mahkûm edilmemiş yahut cezası ne olursa olsun basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, görevi kötüye kullanma gibi yüz kızartıcı suçlar ile kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörün finansmanı devlet sırlarını açığa vurma veya vergi kaçakçılığı suçlarından dolayı hüküm giymemiş olmaları,
  • Şahısların müflis veya konkordato ilan etmiş olmamaları,
  • Kişilerin yurt içinde veya yurt dışında; özel kurumların, kamu kurumlarının veya üniversitelerin Aktüerya ile ilgili birim veya bölümlerinde veya aktüerin refakatinde Aktüerya ile ilgili toplam üç yıl meslekî uygulama veya faaliyette bulunmuş olmaları (stajyer ve yardımcı aktüerlerde bu şart aranmaz),
  • Aktüerlik sınavlarında başarılı olmalarıdır.

 

Aktüer adayları Hazine Müsteşarlığınca yapılacak, dört seviyeden oluşan sınavların hepsinde başarılı olmalıdır. Yardımcı aktüerler, üçüncü seviye sınavlarını vermeleri ve yukarıdaki hükümleri sağlamaları durumunda aktüer ünvanını alırlar. Sınavların içeriği Müsteşarlıkça belirlenir.

Birinci Seviye Sınavları;

  • Temel Sigortacılık ve Ekonomi,
  • Matematik,
  • İstatistik ve Olasılık,
  • Finansal Matematik,

İkinci Seviye Sınavları;

  • Muhasebe ve Finansal Raporlama,
  • Sigorta Matematiği (Hayat ve Hayatdışı),
  •  Risk Analizi ve Aktüeryal Modelleme, Finans Teorisi ve Uygulamaları alanlarını,

 

Üçüncü Seviye Sınavları;

  • Finans, Yatırım ve Risk Yönetimi,
  • Hayatdışı Sigortalar, Hayat Sigortaları,
  • Sağlık Sigortaları, Emeklilik Sistemleri alanlarını;

 

Dördüncü Seviye Sınavları;

  • Türk Sigortacılık Uygulamaları ve Yasal Çerçeve (Sadece 7.nci maddede belirtilen kişiler için açılır.),
  • Özel Alan Sınavları (Müsteşarlıkça belirlenecek alanlarda aktüer unvanını haiz kişilere yönelik olarak gerekli görülen hâllerde açılır.). Her seviye için belirlenen sınavların kapsamı Kurulun önerisi üzerine Müsteşarlıkça belirlenir.

 

Üç yıllık mesleki uygulama şartı aranmaksızın şahısların yukarıda sayılan nitelikleri sağlamaları durumunda; Birinci Seviye Sınavlarını başarıyla tamamlayanlar stajyer aktüer, Birinci Seviye Sınavları ve İkinci Seviye Sınavlarını başarıyla tamamlayanlar ise yardımcı aktüer unvanını alır. Birinci Seviye Sınavları başarıyla tamamlanmadan İkinci Seviye Sınavlarına girilemez. Ayrıca yardımcı aktüer ünvanına sahip olanlar, üçüncü seviye sınavlarında başarılı olmaları ve yukarıda sayılan nitelikleri sağlamaları hâlinde aktüer ünvanını alır.

 

AKTÜERYA HESAPLAMALARI NASIL YAPILIYOR

Bedeni hasar tazminatları (Kalıcı/Geçici işgöremezlik), aktüeryal tekniklere uygun olarak hesaplanır.  Destekten yoksun kalma tazminatı hesaplaması ise vefat eden ve destekten yoksun kalan kişilerin;

  • yaşam tablosu,
  • destek paylaştırma yöntemi,
  • yaşları,
  • beklenen ömrü,
  • gelir seviyesi ve enflasyon

 gibi birçok kriter dikkate alınarak gerçekleştirilir.

Daimi maluliyet durumunda ise yine aynı kriterler, maluliyet oranı ile birlikte değerlendirilir. Vefat durumunda hesaplama, vefat eden kişi eğer yaşasaydı geride kalanlara sağlayacağı maddi desteğin süresi ve tutarı baz alınarak gerçekleştirilir.

 Maddi desteğin süresi, kişinin beklenen ömrüne bağlı olarak aktüer tarafından belirlenir. Gelir seviyesi ise belgelendirilen ve son kazanılan ücret temel alınarak hesaplamaya dahil edilir. Gelire ilişkin belge sunulamaması durumunda ise hesaplamada asgari ücret dikkate alınır.

 

 

 

Kaynaklar;

https://www.tsb.org.tr/default.aspx?pageID=654&yid=1

http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2010-88-596

https://www.sgkrehberi.com/haber/14228

http://openaccess.maltepe.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12415/802/10018612.pdf?sequence=1&isAllowed=y

 

 

Çerez Politikası

Çerezler, Tıbbi Hasar web sitesini ve hizmetlerimizi daha etkin bir şekilde kullanmanızı sağlamaktadır. Çerezlerle ilgili detaylı bilgi için Çerez Politikamızı ziyaret edebilirsiniz.